Leer Mohamed kennen, zoals iedereen hem kent in azc Arnhem

In het azc kennen veel mensen Mohamed. In de dagelijkse drukte van de opvang groeide hij uit tot vertrouwd gezicht: iemand die overal opduikt en makkelijk contact maakt met anderen. Hij helpt medewerkers en sluit af en toe aan bij activiteiten buiten de opvang, zoals het opruimen van zwerfafval samen met buurtbewoners. En hij laat zich hierbij niet weerhouden door zijn fysieke en verstandelijke beperking.

Met hulp van zijn broer en nichtje maakt Mohamed zich verstaanbaar tijdens het interview. Een paar woorden Nederlands, Arabisch en veel enthousiasme blijken vaak voldoende. Mohamed vertelt dat hij zich hier veel beter voelt dan vroeger. In Jordanië, waar hij na zijn vlucht uit Syrië dertien jaar met zijn hele familie woonde, kon hij weinig doen en was het leven hard. ‘Hier gaan ze goed met me om’, zegt hij. ‘Ik heb hier genoeg dingen te doen.’ 

Inmiddels woont hij ruim anderhalf jaar in Nederland en is hij herenigd met zijn familie. Zij wonen nu nog met z’n allen in een mindervalide-unit in het azc. Zijn broer Abdulsalam, die Mohamed vaak bezoekt, heeft een studio toegewezen gekregen in Tilburg. Hij hoopt in de toekomst samen te kunnen wonen met zijn zwangere vrouw, dochter, broer en zus. *

Het COA kan verminderd zelfredzame bewoners opvangen in een zogeheten mindervalide-unit, waar Mohamed met zijn familie in woont. Dit zijn plekken die onder andere rolstoeltoegankelijk zijn. Maar er wonen ook mensen met een mentale kwetsbaarheid. De begeleiding van deze bewoners vraagt om extra aandacht en maatwerk, waarbij een duidelijke dagstructuur een belangrijke rol speelt. Naast dat deze bewoners soms thuiszorg krijgen, kunnen zij ook (met een zogenoemde bender-indicatie) deelnemen aan dagbesteding bij een gespecialiseerde organisatie, waar activiteiten zijn gericht op activering, participatie en persoonlijke interesses.

Het gevoel van erbij horen

Om bewoners van azc’s te stimuleren actief te zijn in de samenleving, biedt het COA op tientallen locaties een Meedoenbalie, zo ook op het azc Arnhem. Dit is een laagdrempelige plek waar alle bewoners, inclusief bewoners met een zorgvraag, kunnen participeren op hun eigen niveau. ‘Zij doen bijvoorbeeld mee door even te komen kleuren, gesprekskaarten aan te wijzen of in gesprek te gaan met begeleiders en andere bewoners’, aldus programmabegeleider Liselore Klutman. ‘Deze activiteiten zorgen voor contact, structuur en het gevoel erbij te horen. De Meedoenbalie stimuleert daarmee niet alleen activiteit, maar ook het aangaan van sociale relaties en het gevoel van erbij horen.’  Zo werkt Mohamed via de Meedoenbalie samen met een taalvrijwilliger en haalde hij als ‘meedoener’ symbolische certificaten als blijk van waardering. Maar op de vraag wat hij het allerliefst doet, antwoordt hij met een glimlach ‘slapen en cola drinken’.

Omkijken

Naast de Meedoenbalies is er veel persoonlijk contact, zowel met de medewerkers als bewoners onderling. ‘Het is opvallend hoe de mensen hier naar elkaar omkijken. Zij ondersteunen elkaar in kleine, maar waardevolle dingen. Denk aan het opvangen van de kinderen bij ziekte van een ouder, samen koken voor een gezin, het samen vieren van bijzondere momenten, het geven van korte uitleg, zoals praktische tips voor het dagelijks leven, en elkaar helpen met vertalen. Of bewoners brengen rolstoelafhankelijke kinderen alvast naar hun kamer als een ouder nog bij de receptie is. Het geduld, begrip en de warme manier waarop deze bewoners worden ontvangen, is een groot compliment voor onze gemeenschap.’

Juist de persoonlijke aanpak geeft het werk meer betekenis voor medewerkers, merkt Pleuni Sutmuller, adjunct-locatiemanager van COA Arnhem Elderhoeve: ‘Tegelijkertijd is goede samenwerking met externe zorgaanbieders onmisbaar om die aanpak te laten slagen. Contactpersonen gaan vaak de eerste keer mee naar bijvoorbeeld dagbesteding of speciaal onderwijs. Zo verlagen we de drempel en slaan we een brug tussen de bewoner en de zorgaanbieder, want voor veel bewoners is deze zorg nieuw en niet vanzelfsprekend.’

In de opvanglocatie neemt het onderlinge begrip tussen de bewoners zichtbaar toe. ‘Nieuwe bewoners moeten soms wennen, maar al snel houden mensen rekening met elkaar’, aldus Pleuni. ‘Door voorlichting en aandacht voor wat iemand wél kan, ontstaat een inclusieve sfeer waarin bewoners en medewerkers naar elkaar omkijken. En dat doet Mohamed net zo goed voor de anderen als zij voor hem. Wanneer we hem dan ook op de foto zetten voor dit artikel, loopt het hele azc uit: kinderen, medebewoners, COA-collega’s… Waar Mohamed verschijnt, volgt de rest.

* Inmiddels is Mohamed samen met zijn familie verhuisd naar een passende woning.