Mijn werkplek: gezinslocatie Burgum

’Het fijne vind ik dat we hier niet op eilandjes zitten, maar elkaar goed weten te vinden als dat nodig is.’ Anke Wijbenga (DTenV) verwoordt wat ook Sebastian Blom (COA) zo prettig vindt aan werken op de gezinslocatie in Burgum. ‘Dat we ieder vanuit onze eigen rol duidelijkheid kunnen geven aan bewoners is van grote waarde’, aldus Sebastian. 

Vertrek uit Nederland

Er zijn in ons land vier gezinslocaties. Naast Burgum zijn die in Katwijk, Emmen en Gilze. Op zo’n gezinslocatie verblijven uitgeprocedeerde gezinnen met minderjarige kinderen die voor hun vertrek nergens anders terecht kunnen. Kinderen onder de 18 jaar houden namelijk ook na afwijzing van een asielaanvraag recht op onderdak. 

DTenV en COA zijn beide betrokken bij de begeleiding van de gezinnen die moeten vertrekken uit Nederland. Dat vertrek kan vrijwillig. Als gezinnen daaraan niet meewerken kunnen ze in bewaring worden gesteld en vertrekken ze gedwongen. Soms proberen gezinnen tijdens hun verblijf in een gl opnieuw een procedure te beginnen, bijvoorbeeld op medische gronden. 

Ieder zijn eigen rol

‘Als casemanager ben ik intensief betrokken bij de gezinnen en wat er bij hen speelt. We voeren beide gesprekken met bewoners in de terugkeerfase’, vertelt Sebastian (COA). ‘De inhoud van die gesprekken overlapt regelmatig: we leggen allebei de procedure uit en benoemen de consequenties van een terugkeerbesluit van de IND. Soms voeren we de gesprekken samen. Er zijn bewoners die dat fijn vinden en sommigen vragen er zelfs om. Vooraf vragen we toestemming en we vertellen heel duidelijk wie welke rol heeft.’ 

Anke: ‘De gesprekken die ik als DTenV’er voer zijn primair gericht op het vertrek uit Nederland, ook al loopt er eventueel nog een nieuwe procedure. Iedere twee weken vindt het zogenoemde lokaal ketenoverleg (LKO) plaats waarin we zaken met elkaar bespreken. COA, IND, AVIM en DTenV nemen hieraan deel. Als er belangrijke informatie gedeeld mag worden, dan kan dat. Want het is belangrijk te weten wat er speelt binnen het gezin, zodat DTenV het vertrek goed kan voorbereiden.’

‘Dat soort overleggen zijn erg zinvol’, legt Sebastian uit. ‘Ook voor bewoners. Met alle betrokken organisaties bepalen we de beste aanpak voor vertrek. We hebben oog voor bewoners, want we willen dat vertrek zo goed mogelijk laten verlopen.’

‘Daar heb je hem weer’

Sebastian en Anke zitten in het gebouw in Burgum op dezelfde verdieping. In hetzelfde gebouw zitten ook andere instanties waarmee Sebastian en Anke samenwerken. IOM bijvoorbeeld, dat migranten ondersteunt die vrijwillig terugkeren naar het land van herkomst of ¬migreren naar een derde land waar permanent verblijf is gewaarborgd, VluchtelingenWerk Nederland en GZA, die de zorg voor asielzoekers in Nederland organiseert. 

Op de gezinslocatie in Burgum loopt de samenwerking erg soepel, vinden Anke en Sebastian. En dat is op deze gl nooit anders geweest, zegt Anke. ‘Ja, we hebben allemaal een andere rol. Maar nee, we zijn niet elkaars vijand. Onze kracht zit juist in het feit dat iedereen, COA, VluchtelingenWerk, woonbegeleider en wie ook, bij elkaar naar binnenloopt.’

‘We hebben vrijwel dagelijks contact met elkaar en ik loop vaak het DTenV-kantoor binnen. Ik hoor wel eens: ‘Daar heb je hem weer!’, lacht Sebastian. Anke: ‘Ik hoor ook vaak dat mensen zeggen: ‘Is er zoveel contact bij jullie?’ Eerlijk? Het is hier nog nooit anders geweest.’ Zo wordt het makkelijk om die informatie met elkaar te delen. Dat is natuurlijk alleen informatie die gedeeld mag worden, vertelt Anke. ‘Als er bijvoorbeeld sprake is van vertrek, vrijwillig of gedwongen, is het fijn om het te weten als er iets speelt dat een vertreksituatie kan beïnvloeden, bijvoorbeeld op medisch vlak.’ 

Geen eilandjes

Hoe op deze locatie wordt samengewerkt en dat alle ketenpartners zulk goed contact hebben, maken dat die ketenpartners op de locatie in Burgum ‘niet op eilandjes zitten’, zoals Anke het verwoordt. ’We werken samen, met respect voor ieders rol en verantwoordelijkheid. Ook al is dat soms lastig, bijvoorbeeld als Sebastian als casemanager weet dat een inbewaringstelling op handen is, maar dat niet mag vertellen. Sebastian: ‘Maar zo houd ik wel mijn rol zuiver en word ik niet als DTenV’er gezien. Dat is belangrijk want ik heb een vertrouwensband met de bewoners. Ze moeten zich vrij voelen om alles met mij te bespreken.’

‘Niet van steen’

Sommige zaken zijn emotioneel wel belastend, ervaren Anke en Sebastian. Dan is het fijn zo nauw samen te werken, vinden ze. Sebastian: ‘Soms kruipt een situatie onder je huid; ik ben ook gewoon mens. Als niets mij meer zou raken, zou dat niet goed zijn. En ik weet: iemand als Anke is ook niet van steen. Fijn dus om soms te kunnen bespreken hoe je dingen persoonlijk ervaart.’ 

Anke is het daar helemaal mee eens. ‘Vooral als we mensen moeten laten ophalen voor een inbewaringstelling en je je beseft wat dat voor een kind betekent. Maar dit laatste stapje van het werk moet gebeuren. En ja, ik sta daarachter, maar de avond van tevoren slaap ik natuurlijk niet goed. Ik hoop altijd maar dat het rustig voor de kinderen verloopt en niet escaleert – want dat is voor het hele gezin en de kinderen heel heftig. Voor alle betrokken collega’s is het echt fijn dat we na afloop nog even kunnen napraten, met een bakje koffie erbij in de kantine hier. Sommige mensen snappen mijn werk niet, want ‘ik stuur mensen weg’. Maar zo zie ik dat niet. Nee, we zoeken samen naar een manier waarop we met respect, open en eerlijk, met oog voor de menselijke maat, mensen begeleiden naar een terugkeer. En dat doen we met elkaar.’