Waarde toevoegen voor mens, milieu en maatschappij

Voordat de eerste bewoners in azc Dalfsen arriveerden in september 2025, was al uitvoerig nagedacht over duurzaamheid. Volgens locatiemanager Alies Vroom is deze locatie onder meer bijzonder omdat er een eigen stroomvoorziening is: ‘De energie die we met zonnepanelen opwekken, slaan we op in zogeheten accupakketten. Die gebruiken we vervolgens weer wanneer dat nodig is.’ 

Zo is azc Dalfsen volledig gasloos. Er wordt elektrisch gekookt, verwarmd met warmtepompen en energie wordt zo veel mogelijk lokaal opgewekt en benut. Het doel is een circulair systeem. Dat betekent opwekken, opslaan en gebruiken, zonder afhankelijk te zijn van het elektriciteitsnet. Pionieren dus, weet Alies: ‘Het is één van de eerste locaties in Nederland waar dit zo wordt toegepast. Dan moet alles nog goed op elkaar worden afgestemd.’ 

Ook liggen er meerdere wadi’s op het terrein: verlaagde delen in het terrein waar regenwater tijdelijk wordt opgevangen. Op deze manier kan het langzaam in de bodem zakken, waardoor het riool wordt ontlast en het grondwater wordt aangevuld. ‘Het helpt tegen wateroverlast, bevordert de biodiversiteit en kan in warme periodes zelfs zorgen voor verkoeling op de locatie,’ legt Alies de werking van de wadi’s uit.

‘Hier wordt niks zomaar weggegooid’

Met de kant en klare woonunits, die eerder zijn gebruikt, kon in korte tijd een volledig functionerend azc in Dalfsen worden opgebouwd. ‘Van een weiland naar een draaiende locatie, in een paar maanden. Dat is hergebruik in de praktijk.’

Naast circulaire woningen zijn er ook modulaire balies, balies met uitwisselbare onderdelen, te vinden op de locatie. Tijdens het ontwerpproces van deze balies stonden duurzaamheid, hergebruik en standaardisatie centraal. Het resultaat is een ontwerp voor demontabele, circulaire meubels die eenvoudig te vervoeren, te onderhouden en te hergebruiken zijn.

Almelo

Ook in Almelo is duurzaamheid zichtbaar, met de nadruk op toekomstbestendigheid. De locatie werd herontwikkeld met een duidelijke visie: wat als deze gebouwen later een andere functie krijgen? ‘De woningen zijn zo ontworpen dat ze eenvoudig kunnen worden aangepast,’ vertelt Alies, die eerder verantwoordelijk was voor de locatie in Almelo. ‘Als opvang niet meer nodig is, kunnen ze relatief makkelijk worden omgebouwd tot sociale huurwoningen, starterswoningen of een zorglocatie.’

Volwaardige woonwijk

Verwarming en koken zonder gas, zonnepanelen en warmtepompen zijn hier inmiddels de standaard. Maar Almelo gaat een stap verder met een uitgebreid biodiversiteitsplan. De inrichting van het terrein, de beplanting en de waterafvoer zijn zorgvuldig afgestemd op de omgeving. Het resultaat is een locatie die niet voelt als een tijdelijke opvang, maar als een volwaardige woonwijk. ‘De buitenkant ziet eruit als een normale buurt. En dat was ook precies de bedoeling.’
Waar ze het meest trots op is? Dat bewoners hier echt fijn wonen. ‘Mensen willen hier graag verblijven. De woonkwaliteit is hoog en dat merk je terug in de rust en het welzijn.’

Drachten

Waar Dalfsen en Almelo laten zien wat er technisch en bouwkundig mogelijk is, laat de locatie in Drachten zien dat circulariteit net zo goed draait om gedrag, betrokkenheid en kleine dingen die verschil kunnen maken. Huismeester Frank Smale werkt al acht jaar op deze locatie en zet zich in voor duurzaamheid. ‘Ik recycle alles waar mogelijk. Dat deed ik thuis al, en hier eigenlijk net zo.’

In Drachten wordt op verschillende plekken verduurzaamd: zonnepanelen, ledverlichting, warmtepompen en systemen om regenwater te hergebruiken. Maar het meest zichtbaar is wat bewoners en medewerkers met elkaar doen. Er zijn glasbakken en papiercontainers, ook voor bewoners. Oude apparaten worden niet meteen afgeschreven. ‘We hebben een bewoner die oude apparaten helemaal uit elkaar haalt. En in het repair café proberen we ze weer te repareren voor een tweede ronde.’

Circulariteit als iets gezamenlijks

Dat repair café, dat in het azc wordt gehouden, is een ontmoetingsplek geworden. Niet alleen om spullen te maken, maar ook om kennis te delen. Circulariteit wordt hier iets gezamenlijks. ‘Het gaat niet alleen om techniek. Het gaat erom dat mensen begrijpen waarom je dingen hergebruikt.’ 

Frank ziet het ook als een vorm van educatie. Voor veel bewoners is afval scheiden of repareren niet vanzelfsprekend. ‘Dat zit niet in elke cultuur. Dus dit hoort eigenlijk ook bij het leren kennen van Nederland.’ Van bezemstelen die een tweede leven krijgen tot oude houten deuren die worden hergebruikt. ‘Hier wordt niks zomaar weggegooid, en zo maken we de cirkel rond,’ zegt hij nuchter.