Wat zou je voor je eigen kind doen?
Hoe de Coalitie van Perspectief werkt aan een betere toekomst voor jongeren in de asielopvang
Hoe regelen we niet alleen goede opvang voor jongeren die alleen naar Nederland zijn gereisd, maar ook passend onderwijs, goede zorg en participatie? Binnen de Coalitie van Perspectief werken gemeenten, het COA, Nidos, onderwijsinstellingen en andere partners aan het antwoord. En hierbij staat één vraag centraal: wat zou je voor je eigen kind doen?
Stel je voor: je bent 17 jaar oud en bent zonder je ouders of andere familie naar Nederland gevlucht. Ineens bevind je je alleen in een vreemd land, ver van alles wat vertrouwd is. Je verlangt naar rust, veiligheid en een normaal leven, maar soms moet je ongewenst van de ene naar de andere opvangplek verhuizen. Ondertussen is ook een bijbaantje vinden en bouwen aan je toekomst niet vanzelfsprekend.
‘De vraag ‘Wat zou je voor je eigen kind doen?’ stellen we letterlijk als we in gesprek zijn met onze samenwerkingspartners’, aldus David Smith, programmamanager bij de Coalitie van Perspectief. ‘Dat helpt om anders naar vraagstukken te kijken. Niet vanuit systemen of regels, maar door de bril van ouders en natuurlijk door de bril van onze jonge bewoners.’
Menselijke urgentie
‘In 2024 ontstond bij het COA de vraag hoe we de opvang en begeleiding van deze jongeren konden verbeteren,’ aldus David. ‘De druk op het opvangsysteem was en is groot en in sommige gemeenten bestond terughoudendheid om nieuwe opvangplekken voor jongeren te realiseren. Er was niet alleen sprake van urgentie in de cijfers, maar vooral van menselijke urgentie. Het gaat om een kwetsbare doelgroep. Zij zijn zonder ouders of familie naar Nederland gevlucht en moeten hier zelfstandig hun weg vinden. Daarnaast krijgen zij rond hun 18e te maken met een nieuwe grote verandering: de verhuizing van een jongerenopvang naar een regulier azc. Juist na alle onzekerheid die zij al hebben meegemaakt, vraagt dat veel.’
In het Rijk van Nijmegen, waar verschillende gemeenten uit Gelderland onder vallen worden relatief veel jongeren opgevangen. Judith Claassens is namens het Rijk van Nijmegen projectmanager van de regionale coalitie: ‘We zagen waar het knelde; bij de vele verhuizingen, het onderwijs en de samenwerking tussen organisaties. Tegelijkertijd zagen we mogelijkheden om daar samen iets aan te doen. Zo ontstond het idee voor een regionale coalitie.’
Beeld: © eigen archief
Judith Claassens, projectmanager van de regionale coalitie
‘Veel organisaties werkten al samen, maar nooit in zo'n breed verband,’ vertelt Judith: ‘Nu kijken we met vijftien tot twintig organisaties tegelijkertijd naar wat goed gaat, waar hiaten zitten en wat jongeren nodig hebben. ’Die samenwerking heeft in het Rijk van Nijmegen volgens Judith geleid tot meer onderling begrip, een gezamenlijke visie op wat jongeren nodig hebben en een paar concrete maatregelen in de praktijk.‘ Zoals de ontwikkeling van een routekaart, aan de hand waarvan professionals de route van onderwijs naar werk beter kunnen uitleggen aan de jongeren.’
Niet over, maar met
Een belangrijk uitgangspunt is dat jongeren zelf worden betrokken in de Coalitie van Perspectief. Via een digitale uitvraag en groepsgesprekken deelden zij hun ervaringen en wensen. Daaruit kwam een duidelijk signaal naar voren: verhuizen is het grootste knelpunt. Door verhuizingen van opvang naar opvang raken zij hun school, sociale contacten, of hun sportclub of bijbaan kwijt en moeten zij telkens opnieuw beginnen. ‘Voor jongeren is het wenselijk om in de regio te blijven wonen, zodat ze naar school kunnen blijven gaan, hun bijbaantje kunnen houden en lid kunnen blijven van hun voetbalclub’, aldus Judith. ‘Daarom werken we aan manieren om jongeren vaker binnen dezelfde regio te plaatsen. Hiervoor hebben we ook COA en Nidos nodig.’
Als een jongere stage wil lopen of werkervaring wil opdoen, lopen we soms tegen allerlei praktische belemmeringen aan’, zegt COA-projectleider Tineke Meuwissen. ‘Dan heb je meerdere organisaties nodig om samen naar een oplossing te zoeken. Ook lopen zij geregeld vast wanneer zij 18 jaar worden en verschillende regelingen veranderen, of blijken subsidiestromen en wet- en regelgeving niet altijd goed op elkaar aan te sluiten. De coalitie kijkt daarom niet alleen naar wat binnen bestaande regels mogelijk is, maar ook naar welke signalen richting landelijke partijen moeten worden afgegeven.’
Meer dan een overlegtafel
Volgens Tineke helpt de coalitie om bestaande schotten te doorbreken en de samenwerking met alle stakeholders in een regio te verbeteren.
Beeld: © eigen archief
Tineke Meuwissen, COA-projectleider
‘Gemeenten ervaren het COA soms als een gesloten organisatie met veel regels. Tegelijkertijd hebben ook andere partijen hun eigen belangen en werkwijzen. In deze werkwijze halen we knelpunten op, delen we goede voorbeelden en zoeken we naar oplossingen. Regionale samenwerking is daarbij het sleutelwoord.’
De coalitie is veel meer dan een overlegtafel geworden. ‘Het is een plek waar kennis samenkomt en waar partijen elkaar weten te vinden,’ zegt David. ‘Steeds vaker komen organisaties, fondsen en maatschappelijke initiatieven naar ons toe met de vraag hoe zij kunnen bijdragen.’
Meer perspectief voor jongeren
Beeld: © eigen archief
David Smith, COA-programmamanager
Waar de betrokkenen het meest trots op zijn sinds de start van de coalitie? ‘Dat de coalitie een vanzelfsprekende ontmoetingsplek is geworden voor organisaties die iets willen betekenen voor jongeren’, aldus David.
Judith benadrukt het belang van blijvende aandacht voor de uitvoering. ‘Je hebt mensen nodig die de samenwerking blijven aanjagen en zorgen dat ambities worden omgezet in concrete resultaten. Daar moeten we ook in Rijk van Nijmegen nog verder aan werken. Want uiteindelijk draait het om hetzelfde doel: jongeren perspectief bieden.’
Aanmelden Mens en Migratie
Wil je de Mens en Migratie voortaan in je mailbox ontvangen? Meld je dan aan bij de redactie en je krijgt een bericht als er een nieuwe editie is gepubliceerd.