Paspoortstempels verdwijnen in Europa

Derdelanders van buiten de EU die het Schengengebied binnenkomen voor een kort verblijf van maximaal 90 dagen, worden geregistreerd in het nieuwe Europese inreis- en uitreissysteem EES. ‘Voor het eerst registreren 29 EU-lidstaten bij de grenzen de locatie en datum van in- en uitreis, paspoortgegevens en biometrische gegevens’, zegt projectleider EES bij de KMar Pieter Moret. ‘Dat laatste betekent dat een gezichtsfoto en vingerafdrukken worden vastgelegd in EES. Tot nu toe kreeg de reiziger alleen een stempel in zijn paspoort met de inreis- of uitreisgegevens.’

‘Maar het paspoort met de stempel ging mee met de reiziger’, vult programmamanager Future Borders (zie kadertekst) bij de KMar, Elwin van der Molen, aan. ‘Door EES kunnen alle aangesloten landen in één oogopslag alle in- en uitreisgegevens van een reiziger zien. Op termijn kunnen we hiermee analyses maken, bijvoorbeeld een overzicht van nationaliteiten die te lang verblijven in het Schengengebied.’

KMar-medewerkers leren nieuwe vaardigheden

‘Zover is het nog lang niet’, benadrukt Elwin. ‘De invoering van EES is complex. Bestaande systemen van de lidstaten moesten aan EES gekoppeld worden. Uiteindelijk werd gekozen voor een geleidelijke invoer. We begonnen in oktober bij Eemshaven en IJmuiden/Amsterdam-Haven. Inmiddels wordt op steeds meer grensdoorlaatposten digitaal geregistreerd. In april moet het stempelwerk verleden tijd zijn.’

Voor de grenswachters van de KMar verandert hierdoor de aard van hun werk bij de doorlaatposten. Vóór EES controleerden ze of de persoon die voor hen stond overeenkwam met de persoon op het paspoort, ze checkten het paspoort op echtheid en stelden vragen. Nu moeten ze ook een EES-dossier aanmaken, biometrie afnemen en een paspoortscan maken. Om deze nieuwe vaardigheden te leren werden zij opgeleid. ‘Voor dit verandertraject hebben we een uitgebreide toolbox samengesteld met filmpjes, teksten en flyers’, zegt Elwin.

IND gebruikt EES-gegevens van KMar

De gegevens die de grenswachters van de KMar invullen in EES worden ook gebruikt door de medewerkers van de IND-loketten, bijvoorbeeld bij visumverlenging of verlenging van de vrije termijn. Vóór EES rekenden IND’ers aan de hand van de in- en uitreisstempels in het paspoort handmatig uit hoe lang derdelanders nog in het Schengengebied mochten verblijven. Nu rekent EES automatisch uit met hoeveel dagen het verblijf verlengd kan worden. IND-loketmedewerkers gebruiken EES ook bij aanvragen voor een verblijfsvergunning, bijvoorbeeld voor verblijf bij partner. Vaak zijn aanvragers daarvoor al in Nederland voor kort verblijf en staan dus in EES. De IND’ers maken het EES-dossier definitief bij afname van biometrie die voor deze aanvraag nodig is. Ontvangt de aanvrager een verblijfsdocument voor dit lange verblijf? Dan worden zijn gegevens automatisch verwijderd uit EES, het systeem voor kort verblijf. ‘Dit doen we nu een aantal maanden en begint steeds meer te wennen’, zegt Esther Meppelink die er als business change manager verantwoordelijk voor was dat de IND-loketten klaar waren voor EES. 

IND goed voorbereid op EES

‘We begonnen met roadshows langs alle loketten om medewerkers te laten zien wat EES voor ons werk betekent’, vervolgt Esther. ‘Vooral de key-users hebben veel werk verzet door begrijpelijke werkinstructies te schrijven voor loketmedewerkers. Maar de invoering werd telkens uitgesteld. En de stapsgewijze invoering maakt het ook niet makkelijker. Voor de ene aanvraag staan er al gegevens in EES, voor de andere aanvraag moeten we nog rekenen met paspoortstempels. Toch is het ons gelukt de aandacht voor EES vast te houden. Ik ben er trots op dat we dat voor elkaar gekregen hebben. Spannend voelde het soms wel. Zo’n nieuw systeem waar een groot deel van Europa mee zou werken. Maar nu het zover is, blijkt het voor ons werk mee te vallen. Uiteindelijk wordt het gewoon een standaardhandeling om EES te checken. Inmiddels vult de KMar het systeem steeds verder, waardoor medewerkers het nut van het systeem merken.’ 

Veiligere buitengrenzen 

‘Want nuttig is het’, bevestigt Pieter. ‘Door de registratie van zowel paspoortgegevens als biometrische gegevens, wordt identiteitsfraude bijvoorbeeld voorkomen. Die biometrische gegevens kunnen reizigers overigens op sommige plekken zelf afnemen bij zuilen. Op dit moment zijn we nog bezig met praktische aanpassingen, zoals de lichtinval bij het maken van gezichtsfoto’s. Maar uiteindelijk helpt EES ons om de grenzen beter te beschermen. Veiligere buitengrenzen van het Schengengebied, daar gaat het om.’